भोटेकोशी बाढी र हिमपहिरो: जलविद्युत् आयोजनामा खोज तथा उद्धार कार्य अझै जारी
विशेष समाचार रिपोर्ट | रसुवा / नुवाकोट, नेपाल
आदरणीय आमाबुबा, दिदीबहिनी, अनि दाजुभाइहरूसँगै सबैमा नमस्कार।
भदौ १० को बिहान, रसुवागढीबाट करिब २० किलोमिटर उत्तरपूर्वमा पर्ने लाङटाङ हिमालको लगभग ५६ सय मिटर उचाइबाट ठूलो हिमपहिरो खस्यो। त्यसको प्रत्यक्ष असरले भोटेकोशी नदीमा एक्कासी लेदोसहितको बाढी आयो। बाढी यति डरलाग्दो थियो कि त्यहाँ सञ्चालनमा रहेका र निर्माणको क्रममा रहेका जलविद्युत् आयोजना उजाड बनायो; जनधनमा ठूलो क्षति पुर्यायो।
आयोजना क्षेत्रका धेरै मानिस अझै सम्पर्कविहीन छन्। परिवारहरूसँग वार्तालाप सम्भव छैन। यस कारण, घटना सुरू भएको दिनदेखि नै खोजी तथा उद्धार कार्य नरोकी, निरन्तर अघि बढ्दै छ। स्रोत, साधन, समय—सबै सीमित छन्—तर पनि उद्धारमा संलग्न टोलीले प्रमुखता मानवताका भावना देखाएका छन्। सक्दो प्रयास गरेर अन्तिमसम्म यो अभियान चलाउने प्रतिबद्धता सबैले दोहोर्याएका छन्।
🔍 उद्धार कार्य—मुख्य झलक
मुख्य कारणः लाङटाङ हिमाल (५६०० मि.) मा हिमपहिरो, भोटेकोशीमा लेदोसहितको बाढी।
प्रभावित क्षेत्रः रसुवा र नुवाकोटका ६ वटा मुख्य जलविद्युत् आयोजनाहरू।
संलग्न टोलीः नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, भारतीय विशेषज्ञ, चिनियाँ टोली, कोरियन टोली अनि आयोजनाका कर्मचारीहरू।
उपयोग भएका प्रविधिः थर्मल ड्रोन, इन्फ्रारेड क्यामेरा, थर्मल इमेजिङ, बबक्याट वा मिनी एस्काभेटर, अनि विस्फोटक पदार्थसमेत।
प्रभावित आयोजना र उद्धार स्थितिको एक नजर
क्र.सं. आयोजनाको नाम जिल्ला मुख्य क्षति र उद्धार स्थिति
१ रसुवागढी जलविद्युत् रसुवा हेडवक्र्स र पावरहाउसमा ठूलो क्षति, सुरुङभित्र २७५ मिटरअझिका भित्र खोज, मिनी एस्काभेटर परिचालन
२ लाङटाङ जलविद्युत् रसुवा नेपाली सेना र भारतीय टोलीले दलदल सफा गर्दै ग्यास वेल्डिङ प्रयोग, सुरुङभित्र २ शव फेला
३ चिलिमे जलविद्युत् रसुवा भारतीय टोलीसँगै ९० मिटरभित्रसम्म छानबिन, २ शव फेला पारियो, बबक्याट एस्काभेटर प्रयोग
४ माथिल्लो त्रिशूली १ रसुवा चिनियाँ र कोरियन टोलीले २०० मिटरभित्र खोज, थर्मल ड्रोन्सेत प्रयोग, १ जीवित उद्धार, ३ शव फेला
५ त्रिशूली ३ 'ए' नुवाकोट विस्फोटक र कम्प्रेसर प्रयोग गरी सुरुङ खोलियो, २ जनाको जीवित उद्धार, १ शव फेला
६ त्रिशूली ३ 'बी' नुवाकोट चिनियाँ टोलीद्वारा रेकी, लेदो–दलदलका कारण प्रविधि लैजान असहज, खोज वैकल्पिक।
विस्तृत अवस्थाको रिपोर्ट
१. रसुवागढी जलविद्युत् आयोजना, रसुवा
यो आयोजना सबभन्दा बढी क्षति व्यहोर्नुपरेको क्षेत्र बन्यो। हेडवक्र्सका सम्पूर्ण संरचना, पावरहाउसको बाहिरी भेग र भूमिगत क्षेत्रका धेरै सामग्रीमा क्षति पुगेको छ। बाढी आएको दिनदेखि नै खोजी कार्य शुरू भयो, तर खराब मौसमले हेलिकप्टर आइपुग्न सकेन। पछि, एकजना उद्धार भएका कर्मचारीकै सहयोगमा नेपाली सेना सुरुङभित्र २७५ मिटर अगासम्म पुगेको थियो। अहिले हेलिकप्टरबाट मिनी एस्काभेटर झारेर खोज निरन्तर चलिरहेको छ।
२. लाङटाङ जलविद्युत् आयोजना, रसुवा
घटनाको भोलिपल्टैबाटै खोज शुरू गरिएको थियो। भदौ १३ मा नेपाली सेना र भारतीय टोलीले सुरुङ प्रवेश विन्दुबाटै दलदल हटाउँदै ६० मिटर भित्रसम्म पुग्ने प्रयास गरे। भदौ १६ मा ग्यास वेल्डिङको मद्दतले सुरुङको भित्तामा प्वाल पारेर दुई शव फेला पारियो। काम अहिले पनि रोकिएको छैन—टोली खटिरहेकै छ।
३. चिलिमे जलविद्युत् आयोजना, रसुवा
नेपाल सेनाको टोली सिधै भदौ १० का दिन पुगे। त्यसबेला गहिरो दलदलले बाधा भयो। भदौ १४ बाट नेपाली सेना र भारतीय विशेषज्ञ टोलीले संयुक्त खोज कार्य भने तिव्र बन्यो। सुरुङ प्रवेश विन्दुबाट ९० मिटर भित्र पुग्दा २ वटा शव फेला परेका थिए। बबक्याट एस्काभेटरको सहयोगमा कार्यलाई अझ छिटो र प्रभावकारी बनाइएको छ।
४. माथिल्लो त्रिशूली १ जलविद्युत् आयोजना, रसुवा
चीनबाट आएको विशेषज्ञ टोलीले भदौ १३ को दिन क्षेत्रको दौडाह गरेको थियो। त्यसको भोलि नेपाली सेना र चिनियाँ विशेषज्ञसहितको संयुक्त टोलीले खोज सुरू गरे। प्राविधिक टोलीले सुरुङभित्र २०० मिटर राजनी तालसम्म पुगेर थर्मल ड्रोन चलायो। पछि, कोरियन टोलीसमेत मिलेर भदौ २० सम्म १ जना जीवितै उद्धार गरे, ३ शव फेला परे।
५. त्रिशूली ३ 'ए' जलविद्युत् आयोजना, नुवाकोट
सुरुङको मुखै पुरिएको अवस्थामा नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र नागढुंगा सुरुङ आयोजनाका विशेषज्ञ टोलीले ६ वटा एस्काभेटर प्रयोग गरेर २५ मिटर खने। सुरुङ ठाउँ फेला पार्न भद्र प्रयास गरे। काठमाडौँ–तराई मधेश द्रुतमार्ग र नागढुंगा आयोजनाबाट विस्फोटक, कम्प्रेसर र ड्रिलिङ मेसिनसमेत हेलिकप्टरबाट झारियो। भदौ १९ मा २ जनालाई जीवितै उद्धार, १ शव फेला पारियो। हाल पनि थर्मल इमेजिङ र इन्फ्रारेड क्यामेरा प्रयोग हुँदैछ।
६. त्रिशूली ३ 'बी' जलविद्युत् आयोजना, नुवाकोट
भदौ १० देखि नै प्रयास भए पनि अत्यधिक लेदो र दलदलले प्रविधि र उपकरण पुर्याउन कठिन बनाएको छ। भदौ १३ मा चिनियाँ टोलीले क्षेत्र अध्ययन गरिसकेका छन्; खोजका वैकल्पिक उपायहरूबारे छलफल जारी छ।
यत्रा कठिनाइबीच पनि, उद्धार दलहरूले आफ्नो मानवता नछाड्दै जोखिम मोलेर काम गरिरहेका छन्। यहाँ अर्को सूचना आउँदासम्म, खोज र उद्धारको दौडाइ यथावत् नै रहनेछ।
Post a Comment